Piotrkowski dworzec od 180 lat zmienia miasto. Jak kolej wpłynęła na rozwój Piotrkowa

Stacja kolejowa w Piotrkowie Trybunalskim działa już od 180 lat i od początku miała wpływ nie tylko na podróżnych, ale też na rozwój całego miasta. To właśnie kolej sprawiła, że dawna peryferia stała się z czasem jednym z najważniejszych punktów komunikacyjnych Piotrkowa.

Od peryferii do centrum komunikacyjnego

Pierwsze pociągi zaczęły zatrzymywać się w Piotrkowie po uruchomieniu Kolei Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Uroczyste otwarcie stacji odbyło się 7 października 1846 r., a pierwszy skład, który wjechał na peron, przewoził Namiestnika Królestwa Polskiego Iwana Paskiewicza. Sama linia była wtedy najważniejszym nowoczesnym połączeniem w tej części kraju i szybko nadała miastu nowe znaczenie.

Budynki dworcowe, które dziś kojarzymy z Piotrkowem, nie powstały od razu. Ich budowę zakończono w 1864 roku, a obiekt zyskał później obecny wygląd po odbudowie prowadzonej w latach 1915 - 1922, już po pożarze z 1914 r. Z czasem miejsce, które budowano z dala od zwartej zabudowy, znalazło się w ścisłym centrum układu komunikacyjnego miasta.

Jak kolej napędziła rozwój Piotrkowa

Wraz z pojawieniem się kolei Piotrków zaczął odzyskiwać znaczenie gospodarcze i administracyjne. Miasto rozwijało się na tyle dynamicznie, że ostatecznie stało się miastem gubernialnym, a w 1867 roku utworzono gubernię piotrkowską. W jej granicach znalazła się między innymi Łódź, wówczas rozwijające się miasteczko przemysłowe.

Znaczenie stacji rosło także dlatego, że Piotrków leżał na ważnym szlaku kolejowym. Kolej Warszawsko-Wiedeńska, która została otwarta 14 czerwca 1845 roku, była pierwszą linią w Królestwie Polskim. Liczyła 327 kilometrów, miała 27 stacji i już w pierwszym roku przewiozła 143 tysiące pasażerów oraz 143 tysiące cetnarów towarów.

Nietypowy układ dworca i zaplecza technicznego

Piotrkowski zespół kolejowy ma niecodzienny układ, bo wynika on z ukształtowania terenu. Dworzec stanął na wyniesieniu oddzielającym dwie doliny rzeczne, a brak miejsca na rozbudowę sprawił, że zaplecze towarowe trzeba było zorganizować osobno. Dzięki temu nie wyburzono dawnych obiektów technicznych.

Stację towarową zaczęto budować około 1875 roku, około kilometr od części pasażerskiej. Powstały tam między innymi hala wachlarzowa na 18 stanowisk, wieża wodna, budynek ekspedycji oraz zwrotnice. W bezpośrednim sąsiedztwie dworca funkcjonowały też lokomotywownia, budynek spedycji towarowej oraz pomieszczenia administracyjne i magazynowe, z których większość nie pełni już dziś swojej pierwotnej roli.

Remonty, modernizacje i ochrona zabytku

W ostatnich latach dworzec przechodził kolejne prace poprawiające jego stan i funkcjonalność. W latach 2010–2012 przeprowadzono gruntowny remont pod nadzorem konserwatora zabytków, który kosztował ponad 17,6 milionów złotych. PKP odnowiły elewację i dach, wymieniono instalacje oraz stolarkę, a otoczenie wzbogaciły fontanna i plac zabaw. Obiekt został też dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, a remont zakończył się 20 lipca 2012 roku.

Kolejne prace wykonano w latach 2017-2018. Dotyczyły one konstrukcji wiaty oraz przebudowy peronu. Dzięki temu historyczny obiekt nadal może pełnić swoją podstawową funkcję, jednocześnie zachowując architektoniczny charakter, który wyróżnia go spośród wielu innych dworców w regionie.

Dlaczego ten dworzec wciąż ma znaczenie dla mieszkańców

Piotrkowski dworzec to nie tylko zabytek i pamiątka po początkach kolei w Królestwie Polskim. Dla mieszkańców jest przede wszystkim ważnym węzłem komunikacyjnym, który od dekad łączy miasto z regionem i z krajem. W praktyce oznacza to łatwiejsze dojazdy, większą dostępność połączeń i ciągłą rolę kolei w codziennym życiu Piotrkowa Trybunalskiego.

Stacja pozostaje istotna także dlatego, że przez Piotrków przebiega linia kolejowa nr 1 Warszawa Zachodnia - Katowice oraz linia kolejowa nr 24 Piotrków Trybunalski - Zarzecze. To sprawia, że historyczny dworzec nadal funkcjonuje w nowoczesnej sieci transportowej i pozostaje jednym z najważniejszych punktów miasta.

Piotrków i kolej: historia, która trwa

Dzisiejszy Piotrków Trybunalski trudno wyobrazić sobie bez kolei. To ona wyznaczyła kierunek rozwoju miasta, przesunęła punkt ciężkości z peryferii do centrum i na trwałe wpisała dworzec w lokalny krajobraz. Historia rozpoczęta 7 października 1846 r. nadal jest tu obecna, nie tylko w architekturze, ale też w codziennym ruchu pasażerskim.

Informacje przekazał portal regionalny na podstawie materiału historycznego dotyczącego dworca w Piotrkowie Trybunalskim i linii Warszawsko-Wiedeńskiej.