Zofia MariaDegen-Ślósarska

Zofia Degen-Ślósarska urodziła się 13 maja 1885 roku w Piotrkowie Trybunalskim w rodzinie urzędnika skarbowego Stanisława Degen i Anny Emilii ze Ślósarskich. Do 14. roku życia wychowywała się w domu; w 1899 roku rodzice wysłali ją do gimnazjum w Białej Cerkwi, gdzie mieszkała u ciotki Walerii Degen. W 1905 roku zdała maturę z wynikiem celującym, otrzymując świadectwo dojrzałości ze złotym medalem.

Po ukończeniu szkoły pragnęła podjąć politechniczny kurs w Petersburgu, lecz problemy zdrowotne pokrzyżowały te plany. Podczas pobytu w Petersburgu uczestniczyła w licznych wiecach i przejawiała fascynacje ideami marksizmu-leninizmu. W 1904 roku przeczytała Manifest Komunistyczny, a wkrótce później inne dzieła ideologów komunistycznych. W trakcie pobytu w Petersburgu miała także spotkanie z Włodzimierzem Leninem i poznała kulturę Rosji.

Do 1908 roku przebywała w Wiśle na rekonwalescencji po operacji. Tam poznała doktora Zbigniewa Paderewskiego, który zainspirował ją do działania na rzecz polskości Śląska. Wkrótce sama została działaczką. W 1908 roku wyjechała na studia matematyczne do Genewy, przerwała pracę na rzecz Śląska, a po I wojnie światowej powróciła do działalności w Komitecie Plebiscytowym. Poznała Gustawa Morcinka, z którym utrzymywała bliską przyjaźń; Morcinek odwiedzał Włocławek i był gościem jej szkoły, a ona doradzała mu w pracy twórczej.

W latach 1918–1921 Zofia Degen-Ślósarska zaangażowała się w organizację nowej szkoły w Włocławku. W sierpniu 1918 roku jej rodzina założyła Gimnazjum Spółdzielcze Stowarzyszenia Szkolnego; dyrektorką i organizatorką została Zofia Degen. Szkoła mieściła się przy ul. Brzeskiej 8. W 1921 roku szkoła uzyskała status gimnazjum państwowego. W kolejnym roku wykupiła działkę pod budowę nowego gmachu przy Bechi 1; w 1926 rozpoczęto budowę, a w 1932 przeniesiono szkołę do nowego obiektu. W 1934 roku w związku z reformą edukacji gimnazjum przekształcono w Gimnazjum i Liceum im. Marii Konopnickiej. Jej praca zaowocowała stworzeniem gabinetu lekarskiego, stołówki, dużej sali gimnastycznej i biblioteki pedagogicznej; zorganizowano koła naukowe i samorząd uczniowski, a nauczycielom zapewniono doskonalenie.

Uczennice nosiły charakterystyczny mundur, a same nazywały się Degeniankami. Jako pedagog kładła duży nacisk na zrozumienie materiału, samodzielność uczennic oraz wychowanie w duchu katolickim. Szkoła prowadziła także działania społeczne, m.in. lekcje czytania i pisania dla analfabetów i opiekę nad ubogimi mieszkańcami Grzywna. Pod koniec okresu międzywojennego dbała o rygor moralny, surowe zasady i konsekwentną edukację, jednocześnie sprzeciwiając się szkołkom edukacyjnym.

Podczas II wojny światowej po wybuchu gimnazjum przestało funkcjonować. W 1945–1947 próbowała reorganizować szkołę jako koedukacyjną, lecz napotkała sprzeciw ze strony władz i rodziców. Jej działalność była monitorowana przez Urząd Bezpieczeństwa. W 1947 roku przeniesiono ją do szkoły podstawowej w Wiśle, gdzie pogarszało się jej zdrowie i pogłębiała depresja. Zmarła 8 czerwca 1954 roku w Wiśle; pochowano ją na cmentarzu w Wiśle. Istnieją rozbieżności co do daty śmierci, jednak oficjalnie przyjęto 1954 rok.

W pamięci społeczności upamiętniono ją poprzez nadanie ronda w We Włocławku imienia Zofii Degen-Ślósarskiej w 2017 roku oraz tablicy na rondzie upamiętniającej założenie Liceum Konopnickiej.