Stanisław Mieszkowski

Stanisław Artur Mieszkowski urodził się 17 czerwca 1903 roku w Piotrkowie Trybunalskim w rodzinie Juliusza i Stanisławy Reginy z Wojeńskich. Chodził do gimnazjów w Piotrkowie Trybunalskim i Pabianicach, należał do harcerstwa. W czasie wojny polsko-bolszewickiej zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego i walczył na froncie czeskim w 22 pułku piechoty.

Po zakończeniu działań wojennych zdał maturę w Siedlcach w 1923 roku. W latach 1923–1924 był słuchaczem Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, a 1924–1927 słuchaczem Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej w Toruniu. 10 września 1927 roku prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1927 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów marynarki wojennej (korpus morski).

Pierwsze stanowisko służbowe objął w dywizjonie ćwiczebnym w Gdyni jako oficer wachtowy trałowca ORP „Rybitwa”. W 1928 roku wyznaczono go dowódcą plutonu w Kadrze Marynarki Wojennej w Świeciu, a rok później został oficerem wachtowym okrętu szkolnego ORP „Wilia”. 15 sierpnia 1929 roku awansował na porucznika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1929 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów marynarki wojennej (korpus morski). W tym samym roku w Toruniu ukończył kurs przygotowawczy dla oficerów wyjeżdżających na studia za granicę, a w następnym roku Morską Szkołę Artylerii w Tulonie. Od 1930 do 1931 roku był wykładowcą w Szkole Specjalistów Morskich w Świeciu, po czym pełnił funkcję zastępcy dowódcy okrętu na torpedowcach ORP „Podhalanin” i ORP „Mazur”.

W 1933 roku rozpoczął służbę w dywizjonie kontrtorpedowców w Gdyni, będąc I oficerem artylerii kontrtorpedowca ORP „Burza”. Od 1934 roku pełnił służbę w Kierownictwie Marynarki Wojennej w Warszawie na stanowisku kierownika Referatu Broni Szefostwa Artylerii i Służby Uzbrojenia. 27 czerwca 1935 roku awansował na kapitana ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów marynarki wojennej (korpus morski). W 1935 roku dowodził kanonierką ORP „Generał Haller” oraz torpedowcem ORP „Ślązak”. Jeszcze w tym samym roku wyznaczono go dowódcą torpedowca ORP „Mazur” i kierownikiem grupy artylerii w Centrum Wyszkolenia Specjalistów Floty w Gdyni. W 1936 roku został oficerem artylerii w Dowództwie Floty, a następnie z ramienia Szefostwa Artylerii i Służby Uzbrojenia nadzorował budowę stawiacza min ORP „Gryf” w Hawrze. W 1937 roku był I oficerem artylerii w pierwszych załogach niszczycieli ORP „Grom” i „Błyskawica” oraz zasiadał w komisjach odbioru tych okrętów w Cowes. Od 1938 roku był dowódcą kanonierki ORP „Generał Haller” i dowódcą Oddziału Podchorążych Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej. W 1938 roku w Gdyni ukończył kurs dla kapitanów marynarki przed awansem na oficerów sztabowych. Oddziałem Podchorążych kierował do czasu ewakuacji Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej na Wołyń przed rozpoczęciem II wojny światowej.

Podczas kampanii wrześniowej dowodził początkowo grupą kanonierek i kanonierką ORP „Generał Haller” w dywizjonie minowców, biorąc udział w obronie przeciwlotniczej gdyńskiego portu, osłonie stawiania min morskich na Zatoce Gdańskiej (Operacja „Rurka”) oraz przejściu grupy na Hel. Po wyokrętowaniu załóg kanonierek 3 września objął dowództwo odcinka przeciwdesantowego na cyplu helskim. Od 14 września do zakończenia obrony Wybrzeża dowodził baterią dział z trałowców. 2 października 1939 roku, po kapitulacji załogi Helu, dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w oflagach X B Nienburg, XVIII B Spittal i III C Woldenberg, gdzie wykładał artylerię i język rosyjski oraz kierował sekcją rekwizytów teatralnych.

W 1945 roku po wyjściu z oflagu powrócił na Wybrzeże i podjął pracę w Głównym Urzędzie Morskim na stanowisku kapitana portu w Kołobrzegu. Na początku 1946 roku został powołany do służby czynnej w Marynarce Wojennej w Gdyni i wyznaczony dowódcą Flotylli Trałowców. Po pół roku przeniesiono go do Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej na Oksywiu, gdzie był jej organizatorem, dyrektorem nauk Wydziału Morskiego i p.o. komendanta szkoły. Od 6 marca 1947 roku pełnił funkcję szefa Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. W 1949 objął krótko stanowisko zastępcy dowódcy Marynarki Wojennej do spraw liniowych, a 15 listopada 1949 został dowódcą Floty. W latach 1947–1950 publikował artykuły w pismach Bellona, Marynarz Polski, Polska Zbrojna i Przegląd Morski, a także przewodniczył Komitetowi Redakcyjnemu Przeglądu Morskiego. Przetłumaczył również książkę Port Artur Aleksandra Stiepanowa.

20 października 1950 roku Mieszkowski został aresztowany i poddany długiemu śledztwu. Formalnie dowódcą Floty pozostawał do 14 lutego 1951 roku, po czym przeniesiono go do dyspozycji szefa Departamentu Personalnego MON. 22 listopada 1951 roku przeniesiono go do rezerwy. W lipcu 1952 roku skazano go na śmierć za kierownictwo konspiracyjnej Marynarki Wojennej; wyrok wykonano 16 grudnia 1952 roku. Jego zwłoki potajemnie pogrzebano na Łączce na Powązkach. W 1956 roku Sąd Wojskowy wznowił postępowanie i stwierdził całkowitą niewinność skazanych. W 2014 roku IPN ogłosił identyfikację szczątków Stanisława Mieszkowskiego, a 2016 roku mianowano go pośmiertnie kontradmirałem. W 2017 roku odbył się uroczysty pogrzeb na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu.