Adam Samuel Ettinger
Biografia
Adam Samuel Ettinger urodził się 18 marca 1878 w Piotrkowie Trybunalskim jako syn mieszczanina Józefa o żydowskim pochodzeniu. Podczas nauki w szkole średniej i studiów prawniczych na Uniwersytecie Warszawskim organizował koła robotnicze w Warszawie.
Od 1896 działał w grupie Polskich Socjaldemokratów utworzonej po rozbiciu SDKP, organizował koła robotnicze i inteligenckie, propagując zasady socjaldemokratyczne. W latach 1899–1900 współdziałał z Feliksem Dzierżyńskim i Stanisławem Trusiewiczem w budowie SDKP/SDKPiL. II 1900 organizował zjazd grup zagranicznych SDKP w Lipsku, na którym wygłosił referat. Finansował Przegląd Robotniczy i późniejsze publikacje SDKPiL, a także był inicjatorem i redaktorem Kuriera Robotniczego.
Wraz z Trusiewiczem zwołał I (II) Krajowy Zjazd SDKPiL, który obradował w mieszkaniu w Otworku; występował jako delegat częstochowskiej organizacji. Został wybrany na członka Zarządu Głównego SDKPiL. Po zjeździe kontynuował działalność w partii i pisał sprawozdawczy artykuł Zjazdu w Przeglądzie Robotniczym. 25 listopada 1900 został skierowany do pracy w Stowarzyszeniu Robotników SDKPiL Zagranicą, skąd wrócił w 1901 i podjął pracę w organizacji krajowej. Współpracował przy wydawaniu nielegalnego pisma ZG SDKPiL Kurierek Robotniczy. Z inspiracji Róży Luksemburg i L. Tyszki rozpoczął w SDKPiL działalność opozycyjną wobec przywództwa partii i sprzeciwił się uchwale usunięcia z partii delegatów z paryskiego kongresu 1900.
Usunięty z ZG SDKPiL na III Zjeździe SDKPiL w 1901 roku wyjechał do Niemiec i nadal działał w SDKPiL. Uczestniczył w konferencji SDKPiL w Monachium, a w 1902 brał udział w odbudowie warszawskiej organizacji SDKPiL. Później wspierał założenie pisma teoretycznego Przegląd Socjaldemokratyczny w Krakowie i finansował wydanie jego pierwszych numerów. W 1902 brał udział w konferencji w Berlinie, gdzie został wybrany do Komitetu Zagranicznego, którym później kierował jako kasjer. Studiował prawo w Berlinie i współpracował z Gazetą Ludową w Poznaniu. W 1904 uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Socjalistycznym w Amsterdamie jako członek delegacji polskiej. W 1909 obronił rozprawę doktorską w Bernie.
Był aktywistą emigracji socjaldemokratycznej, utrzymując kontakt z kierownictwem SDKPiL. Brał udział w obronie antywojennych uchwał Kongresów Międzynarodówki. Po następstwie I i II wojny światowej kontynuował działalność w ruchu socjaldemokratycznym, a od 1918 działał w KPRP/KPP. Od 1918 był docent, a od 15 marca 1923 profesor kryminologii w WWPw Warszawie. W 1919–1920 prowadził wykłady w szkole partyjnej, a w połowie 1920 wyjechał do Berlina, gdzie 30 września 1920 zwołano naradę tworzącą egzekutywę kierującą pracami za granicą dla potrzeb kraju, później przemianowaną na Wydział Zagraniczny KC KPRP. W 1921 powrócił do kraju; odtąd na krótko lord nie brał udziału w działalności organizacyjnej, pozostając w ścisłym kontakcie z partią.
W późniejszych latach uczestniczył w pracach społeczno-kulturalnych inspirowanych przez KPP, był członkiem ostatniej Rady Nadzorczej Spółdzielni Księgarskiej Książka (zlikwidowanej w 1929) i wykładał na Uniwersytecie Ludowym. Bywał prelegentem na zebraniach związków zawodowych i podejmował działania na rzecz autonomii uczelni. Zmarł w Warszawie 10 maja 1934.